Sarphan Uzunoğlu ile gazetecilik

Kendisini kişisel bloğu üzerinde kendisini samimi bir dille  ‘’Kesmeşeker dinleyicisi, Ferhan Şensoy seven, köpek sempatizanı, kedi taraftarı, Kadıköy aşığı, çay fanatiği, Fenerbahçe’yle özdeşleşmiş, özgürlükçü, sosyalist, amatör, profesyonel, Bursalı, İzmir karşıtı, gitar çalmak isteyip de çalamayan, iki yaşından beri bilgisayar başında olan, Gündeste’yi Kur’an belleyen, Mahir Çayan’ı ve Stuart Hall’u aynı anda samimiyetle seven, web tasarlayan, tasarladığını beğenmeyen, arada afiş yapan, reklam sektörünün küçük kaybı, her Türkiyeli kadar şair, muhteşem bir sağ bek, gerektiğinde kaleci, eski masa tenisi oyuncusu, aktivist, queer, Mao’yla Troçki’yi aynı kaba sığdırabilen, varlıksız, yokluklu, Sartre seveni.’’ Şeklinde tanıtan Sarphan Uzunoğlu ile yaptığımız “gazetecilik – storymapping” temalı röportajımızın satır başları;

Gazeteci kimliğinizin de olduğunu bildiğimizden dolayı öncelikle;  ‘’Bilgi ve haber aktarımında görsel unsurlar kullanımının “üreticiler” için sağladığı faydalar nelerdir?’’

Öncelikle bu sorunun cevabı üreticinin kim olduğuna göre değişmekte çünkü bildiğimiz üzere Türkiye’de haber odalarında haber yapan insanlar yaşça büyük insanlar. Yaşça büyükten kastım 30 yaş üstü çünkü 30 yaş üstü insanlar bana göre yaşlı sayılabilir. Ve bu insanlar çoğu zaman internet teknolojilerine tamamen hakim değiller, zaten çoğu siyaset bilimi vb. bölümlerden mezun oldukları için genel bilişim teknolojilerine de hakim değiller. Bu yüzden birçok “üretici” için bu yeni görselleştirilmiş habercilik bir zorluk. Ama yeni nesil gazeteciler için bu çok büyük bir kolaylık.Neden çok büyük bir kolaylık diye sorarsanız; Öncelikle biz bu kültürün içinde doğduk ve büyüdük. Bunun etkisiyle beraber de bu iş bizim için bir çocuk oyuncağı haline geldi. Az önce ki atölyemizde de gördüğünüz üzere sizin yaş grubunuz içerisinde bulunan insanlar için çok az bir medya okur yazarlığı bilgisi bu işin altından kalkmak için yeterli.

Peki, okuyucuların geri dönüşlerini temel alarak, metin bazlı haberler ile görsel bazlı haberlere verilen geri dönüşler ne gibi farklılıklar gösteriyor?

Öncelikle biliyorsunuz ki Türkiye’de kota politikaları biraz sıkıntılı ve buna bağlı olarak inasanlar özellikle mobil cihazlar üzerinden büyük yer kaplayan resimleri açmakta çekiniyorlar. Bundan kaynaklı olarak sanki insanlar küçük kısa haberleri okumaktan daha hoşnut oluyorlarmış gibi bir algı söz konusu ama gerçek öyle değil. İnsanlar şuanda da görsel bazlı haberleri okumaktan daha hoşnut oluyorlar ve okur düzeyinin yaş seviyesi düştükçe metin bazlı haberlere gösterilen geri dönüşler daha da kötüleşiyor. Yani birkaç yıl içerisinde daha görsel, işitsel odaklı gazetecilik artacak ve bir adet görsel kullanıp altında yazı paylaşılan habercilik bitecek.

Bildiğimiz üzere, internet ve bilişim teknolojileri üzerinde yaşanan değişim gazetecilik sektörünü de etkiledi. Medya üzerindeki değişimleri düşünürsek bugünlerde gazeteciler ne gibi donanımlara sahip olmalıdır?

Aslında bu sorunun cevabı tamamen kişinin nasıl bir gazetecilik yapmak istediğine göre değişir. Örneğin istatistik ve veri yorumlama üzerinden veri gazeteciliği yapacak birisi için çok ciddi siyasi birikim vb. gerekmeyebilir. Aynı şekilde istihbarat haberi yapacak olan birisi için iletişim alanındaki bilgisi daha yeterli iken bir diplomasi muhabiri çok ciddi bir yabancı dil donanımı gerekir. Günümüz dünyasında gazeteciliğin yeknesak bir tanımı yok, buradaki asıl problem şu; insanlar gazetecilik işine girmeden önce hangi alan üzerine çalışacaklarını bilmiyorlar ve nerede boşluk var ise oraya gidiyorlar ama aslında yapacağınız gazeteciliğe göre bir hedefiniz olmalı ve o hedef etrafında bir gazetecilik icra etmelisiniz.

 Storymapping ve Timeline gazetecilik sizce gazeteciliğe bir efektiflik katıyor mu?

Öncelikle bana kalırsa bu tarz çalışmalar elit gazetecilik eforudur ve çoğunlukla gazetecilerden tebrik alır. Ama beş yıl sonrasını düşünürsek herkes bunu talep ediyor olacak. Yani biz şuan bu sistemi arz talep dengesine göre yapmıyoruz, amacımız arz talep dengesini belirlemek. Normal okur için şuan bu türler büyük bir önem arz etmiyor ama beş yıl sonra bu tamamen değişecek. Örneğin şuan için çok büyük yatırımlar yapıp Snapchat discover üzerinde yer almak insanlar için çok efektif gözükmeyebilir ama gazetecilik sektöründe tutunabilmek için her zaman bir adım önde olmalısınız aksi halde bir başarı elde etme şansınız yok.

Son olarak, size göre gazeteciliğin önünde ne gibi bir yol haritası var?

Aslına bakarsak ben 2016 için bile önünü tam anlamıyla göremeyen biriyim J. Ama tabiki teknolojik olarak düşürsek bunun bir sınırı yok. İleride buzdolabımız ile konuşur bir hale geldiğimiz zaman her şeyin tamamen değişeceğini tahmin edebiliyorum ama ilgi alanlarımızın daha yerelleştiği, daha spesifikleştiği bir zaman içerisinde gazeteler de mevcut, birbirlerini yeniden üreten bakış açılarından uzaklaşıp daha yerel haberlerin çoğalacağı, kişisel ilgilere göre gazetelerin tematikleşeceği bir dönem yaşayacağımızı düşünüyorum. İfade özgürlüğü konusunu düşürsek tabiki o konuda çok umutlu değilim ama biçimsel ve teknik açıdan çok umutluyum ve çok güzel şeyler olacağını düşünüyorum.